BÀI THAM LUẬN
Đ
CHUYÊN ĐỀ GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC HỌC SINH THCS

ược sự đồng ý của chủ toạ hội nghị bàn về giáo dục đạo đức học sinh, với tư cách là một hiệu trưởng của trường Tiểu học và là một người đã công tác trong ngành giáo dục khá lâu năm, tôi xin phát biểu một số ý kiến.
Kính thưa hội nghị. Tôi hoàn toàn thống nhất với báo cáo tổng kết và phương hướng nhiệm vụ trong việc giáo dục đạo đức học sinh của đồng chí Hiệu trưởng trường THCS. Các báo cáo tham luận của các giáo viên đã phần nào làm sáng tỏ thêm quá trình giáo dục đạo đức học sinh của trường. Tất cả những dày vò, trăn trở của người làm công tác giáo dục và dạy học trong việc giáo dục đạo đức cho học sinh là đương nhiên của những nhà giáo có lương tâm và các bậc cha mẹ học sinh có trách nhiệm với con cái.
Và cũng nhân hội nghị này, tôi xin trình bày một số vấn đề về giáo dục đạo đức cho học sinh. Trước khi nêu lên một số vấn đề về giáo dục học sinh THCS, tôi xin trình bày hai khái niệm cơ bản mà chúng ta cần lưu tâm. Đó là đạo đức và hành vi đạo đức.
Như chúng ta đã biết, con người là một thực thể xã hội, bao giờ cũng sống trong cộng đồng xã hội nhất định. Mọi hoạt động sống của con người luôn có mối quan hẹ hai chiều: Là với người khác và với xã hội. Bản chất của nó như thế nào là do mối quan hệ của nó với người kác (đây là quan hệ xã hội) quy định. Do đó con người có hai đặc tính: Tính xã hội và tính tự giác. Trong con người, hai tính này luôn luôn quy định và ước chế lẫn nhau.
Trong quá trình quan hệ qua lại (ví dụ: quan hệ vợ chồng, con cái, bạn bè, đồng chí, đồng đội,...) và với xã hội (ví dụ: Tổ quốc, đồng bào, Nhà nước, tổ chức xã hội,...), do tính tự giác và tính xã hội của mình, con người đưa ra những yêu cầu cho bản thân. Những yêu cầu đối với bản thân trong quá trình quan hệ với người khác và với xã hội này của con người từ những mệnh đề nh: “Trung với nước, hiếu với dân”, “Thương người như thể thương thân”, “ Cần giúp đỡ người khác lúc hoạn nạn”,... hay một số thuật ngữ như: Chí công vô tư, thật thà, trung hậu,... được người ta gọi là những chuẩn mực đạo đức. Như vậy, ta có thể nói chuẩn mực đạo đức là yêu cầu do con người đưa ra cho mình trong quan hệ với người khác và với xã hội. Hệ thống những chuẩn mực được con người tự giác đề ra và tự giác tuân theo trong quá trình quan hệ với người khác và với xã hội được gọi là xã hội.
Như vậy, đạo đức là hệ thống những chuẩn mực biểu hiện thái độ đánh giá quan hệ giữa lợi ích của bản thân với lợi ích của người khác và của xã hội.
Những chuẩn mực đạo đức đều chi phối và quyết định hành vi, cử chỉ cá nhân, dường như nó gợi ý, chỉ bảo con người việc gì nên làm, việc gì nên tránh, trước một hiện tượng của cá nhân hay xã hội nên tỏ thái độ này hay thái độ khác. Nói chung những chuẩn mực đạo đức bao giờ cũng thể hiện cái thiện và cái ác.
Chuẩn mực đạo đức được thay đổi tuỳ theo hình thái kinh tế xã hội và chế độ chính trị khác nhau, nhưng cũng có những vấn đề về đạo đức giống nhau như lòng nhân ái, lương tâm, tự trọng, khiêm tốn, lễ độ, ...
Đó là đạo đức, còn hành vi đạo đức là gì ?
Hệ thống quan niệm đạo đức lại chỉ có thể tồn tại dưới hành vi đạo đức sinh động của nhân cách cụ thể đang được vận hành dưới sự chỉ đạo của hệ thống quan niệm đạo đức ấy.
Vậy hành vi đạo đức là một hành động tự giác được thúc đẩy bởi động cơ có ý nghĩa về mặt đạo đức. Chúng thường được biểu hiện trong cách đối nhân xử thế, trong lối sống, trong phong cách, trong lời ăn tiếng nói, ...
Như vậy, chúng ta dễ nhận thấy rằng, quá trình hình thành những phẩm chất đạo đức của con người nói chung, học sinh nói riêng là một quá trình phức tạp. Mỗi phẩm chất đạo đức của học sinh là kết quả tác động của rất nhiều yếu tố khách quan, chủ quan và chúng có mối quaqn hệ chằng chịt với nhau.
Vấn đề giáo dục đạo đức học sinh THCS, theo tôi có 4 vấn đề lớn sau:
Tổ chức giáo dục của nhà trường có ý nghĩa quan trọng trong việc giáo dục đạo đức cho học sinh:
Cung cấp cho học sinh những tri thức đạo đức như: hiểu biết về đạo